به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، محمدمهدی كلانتری، مدرس دانشگاه و دبیر پویش ملی نجات بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی ایران، در گفتگو با برنامه «دور یك میز» به كالبدشكافی علل تخریب هویت شهری در ایران پرداخت و از تقابل «توسعه پایدار» با «تفكر تخریبی» سخن گفت.

از «گذر آقا نجفی» تا «بافت شیراز»؛ تولد یك پویش مطالبه‌گر
كلانتری با اشاره به تاریخچه شكل‌گیری پویش ملی نجات بافت‌های تاریخی گفت: این حركت در سال 1397 با ایستادگی در برابر احداث خیابان "آقا نجفی" در حریم ثبت جهانی (50 متری) میدان نقش‌جهان اصفهان آغاز شد. پروژه‌ای كه 70 درصد تملك شده بود اما با پیگیری دو ساله و نامه نگاری با مراجع ملی، متوقف شد در حالیكه فقط 12 پلاك آن تخریب و تملك نشده بود.

وی افزود: در سال 1400 نیز با همین الگو، جلوی تخریب 57 هكتار از بافت تاریخی شیراز كه قرار بود به بهانه طرح توسعه حرم، سرنوشتی مشابه بافت تاریخی مشهد پیدا كند، گرفته شد. در مشهد امروز شاهد هستیم كه به جای توسعه معنوی، هتل‌های بلندمرتبه و پاساژها جای هویت تاریخی را گرفته‌اند.

شهر به صلیب كشیده شده؛ میراث شوم خیابان‌كشی‌های شطرنجی
دبیر پویش ملی نجات بافت‌های تاریخی با نقد ریشه‌ای ساختار معماری شهری مدرن در ایران اظهار داشت: روند تخریب تمدنی ما از دوره پهلوی اول و با الگوبرداری غلط از غرب آغاز شد و خیابان‌های شطرنجی باعث سلاخی بافت‌های تاریخی، بازارها و محلات قدیمی شدند. در حالی كه اروپا همان زمان متوجه اشتباه خود شد و توسعه بزرگ‌مقیاس را به خارج از حصار تاریخی شهرها برد، ما همچنان در داخل بافت‌های اصیل، لودرها را به حركت درمی‌آوریم.

تراژدی در قلب پایتخت؛ از حمام صفوی تا خانه امیرلشكر
كلانتری با بازخوانی خاطره تخریب شبانه حمام «خسروآقا» در اصفهان گفت: بسیاری از تخریب‌ها به دلیل جهالت یا تعارضات بین‌دستگاهی رخ می‌دهد. در تهران نیز اخیراً شاهد تخریب "خانه امیرلشكر" در پامنار بودیم كه با وجود ثبت ملی، به دلیل ناهماهنگی میان نیروی انتظامی و شهرداری در طرح پاكسازی معتادان، به اشتباه تخریب شد.

وی همچنین نسبت به طرح توسعه امامزاده یحیی در منطقه عودلاجان هشدار داد و افزود: تخریب خانه تاریخی "نشیبا" و احتمال نابودی 60 پلاك تاریخی دیگر در این منطقه، تهدیدی جدی برای بافت ثبت‌ملی شده عودلاجان است. برخی نهادها بدون توجه به استعلامات میراث فرهنگی، مسیر تخریبی خود را پیش می‌برند.

تهاجم تمدنی؛ وقتی دشمن آثار فرهنگی را هدف می‌گیرد
بخش پایانی سخنان این مدرس دانشگاه به تحلیل ابعاد بین‌المللی تخریب میراث فرهنگی اختصاص داشت.
وی با اشاره به تهدیدات مقامات خارجی در سال‌های اخیر گفت: اظهارات چهره‌هایی نظیر ترامپ مبنی بر زدن 52 نقطه فرهنگی یا سخنان سناتور گراهام درباره نابودی تمدن ایران مانند اسكندر، نشان‌دهنده یك "جنگ تمدنی" تمام‌عیار است.

وی تأكید كرد: در مخاصمات اخیر، 149 اثر تاریخی ما از جمله كاخ گلستان، میدان نقش‌جهان و چهل‌ستون مورد اصابت یا آسیب قرار گرفته‌اند. این یك كینه تاریخی است كه از اسكندر و مغول تا امروز ادامه دارد. دشمن می‌داند كه با زدن میراث فرهنگی، در واقع ریشه و هویت یك ملت را هدف گرفته است.

گردشگری؛ بالِ پرواز میراث فرهنگی
كلانتری راهكار نهایی حفظ این آثار را رونق صنعت توریسم دانست و خاطرنشان كرد: میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سه جز تفكیك‌ناپذیرند. اگر گردشگری رونق یابد، مالك خانه تاریخی متوجه می‌شود كه سود بوم‌گردی و حفظ بنا، بسیار بیشتر از تخریب و ساخت پاساژ است. وابستگی به نفت باعث شد ما از درآمد عظیم توریسم فرهنگی -كه كشوری مثل تركیه را متحول كرده- غافل بمانیم.


«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن می‌رود.

مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقه‌مندان می‌توانند برنامه‌های رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.